FR : En 1951, Marcel Mariën déjeunait chaque midi chez Magritte. Le peintre lui préparait des plats tirés du livre de recettes de sa femme, ou de romans d’aventure.
« Un jour il réalisa devant moi la morue à l’espagnole (remplacée par du cabillaud) en suivant scrupuleusement les instructions de Chéri Bibi et le résultat fut délectable«
Marcel Mariën, Le radeau de la mémoire, 1951, p. 116.
Si vous aussi, vous voulez impressionner vos convives avec un repas testé et approuvé par Magritte, voici la recette de la morue à l’espagnole, telle que décrite dans les Aventures de Chéri-Bibi :
« De fait, la Ficelle n’avait jamais montré autant d’application ni d’entrain au cours de toute sa carrière culinaire. Et il confectionnait sa morue à l’espagnole si copieusement qu’on eût pu croire que Chéri-Bibi, qui mangeait comme six, allait vraiment en être.
600 grammes de morue dessalée ;
600 grammes de pommes de terre ;
500 grammes de tomates ;
100 grammes de poudre de piment rouge d’Espagne (à défaut de piment rouge frais qu’il n’avait pas et dont il eût mis 400 grammes) ;
40 grammes d’oignons ;
10 grammes d’ail ;
10 grammes de farine ;
2 décigrammes de poivre fraîchement moulu ;
Sel ;
Bouquet garni (laurier à défaut du thym et du persil) ;
Mie de pain rassis tamisée.Ses camarades l’avaient laissé seul, car ils n’ignoraient pas qu’il ne fallait point troubler la Ficelle quand il faisait de la morue à l’espagnole.
Il coupa la morue en morceaux, la jeta cuire dans l’eau, l’égoutta quand elle fut cuite, en retira les arêtes et réserva 200 grammes de bouillon de cuisson. Il soupira parce qu’il pensait avec ennui que s’il avait eu des piments frais, il les eût pelés, émincés en languettes, et les eût saupoudrés d’un décigramme de poivre, mais comme il n’en avait pas, il dut bien s’en passer. Il fit revenir dans l’huile des oignons pelés et hachés, il ajouta les tomates coupées en morceaux, l’ail, le bouquet garni, le reste du poivre ; il mouilla avec le bouillon de morue réservé et laissa cuire pendant dix minutes ; il ajouta ensuite la farine pour lier la sauce, il continua la cuisson pendant quelques minutes encore, retira le bouquet, goûta, fit claquer sa langue avec satisfaction, compléta cependant l’assaisonnement avec un peu de sel (la morue ayant été trop dessalée), puis il passa la sauce et la réserva.
Entre-temps, il avait fait cuire les pommes de terre à la vapeur. Alors il les pela et les coupa en tranches. En suite de quoi il s’empara d’un plat allant au feu, il étala au fond une couche de tranches de pommes de terre, il mit dessus une couche de morceaux de morue, par-dessus (à défaut de languettes de piment) un quart de sa poudre de piment rouge d’Espagne, mouilla avec un peu de sauce et répéta quatre fois les mêmes alternances ; il saupoudra avec de la mie de pain et finalement fit cuire au four une demi-heure environ, jusqu’à ce que le plat eût pris une de ces consistances onctueuses dont l’aspect seul fait entrer les gourmets en extase …
Quand il ouvrit son four, une odeur admirable, un parfum des mille et une nuits se répandit dans la cuisine. La Ficelle ferma les yeux. »
Gaston Leroux, Premières Aventures de Chéri-Bibi, Fayard et cie., 1914.
NL : Iedere dag van 1951 lunchte Marcel Mariën bij René Magritte, die gerechten voor hem klaarmaakte uit het receptenboek van zijn vrouw of uit avonturenromans.
« Op een dag maakte hij ‘kabeljauw à l’espagnole’ in mijn bijzijn. Hij volgde de instructies zoals beschreven in de Avonturen van Chéri-Bibi nauwgezet op en het resultaat was verrukkelijk. »
Marcel Mariën, ‘Le radeau de la mémoire’, 1951, p. 116.
Als u ook indruk wil maken op uw gasten met een maaltijd die door Magritte reeds getest en goedgekeurd is, hier vindt u het recept voor ‘kabeljauw à l’espagnole’, zoals beschreven in de Avonturen van Chéri-Bibi :
“In zijn hele culinaire carrière had La Ficelle nog nooit zoveel toewijding en enthousiasme getoond. En hij maakte zijn ‘kabeljauw à l’espagnole’ zo copieus dat je zou vrezen dat Chéri-Bibi, die zes porties opat, eraan dood zou gaan.
600 gram niet gezouten kabeljauw;
600 gram aardappelen;
500 gram tomaten;
100 gram Spaanse chilipoeder (bij gebrek aan verse chilipeper die hij niet had; hij zou 400 gram hebben gebruikt);
40 gram ui;
10 gram knoflook;
10 gram bloem;
2 decigram versgemalen peper;
Zout;
Bouquet garni (laurierblaadjes of tijm en peterselie);
Oudbakken paneermeel, gezeefd.Zijn vrienden lieten La Ficelle met rust, omdat ze wisten dat ze hem niet mochten storen toen hij ‘kabeljauw à l’espagnole’ maakte.
Hij sneed de kabeljauw in stukken, dompelde de stukken in het kookwater en liet ze uitlekken toen de vis gaar was. Daarna verwijderde hij de graten en zette 200 gram van de visbouillon opzij. Hij zuchtte bij het gebrek aan verse pepers die hij normaal gezien zou hebben geschild en in reepjes hebben gesneden, om nadien te bestrooien met een decigram peper. Omdat hij geen pepers had, moest hij het zonder doen. Hij fruitte de gepelde en gesnipperde uien in olie, en voegde gehakte tomaten, knoflook, de bouquet garni en de rest van peper toe. Hierna bevochtigde hij het geheel met de visbouillon en liet het mengsel tien minuten koken. Dan voegde hij bloem toe om de saus te binden, en liet het geheel een paar minuten pruttelen. Daarop verwijderde hij het bouquet garni, proefde en klikte tevreden met zijn tong. Hij voegde nog een beetje zout toe (de kabeljauw was niet zout genoeg), zeefde de saus en zette het aan de zij.
Ondertussen had hij aardappelen gestoomd. Nadat ze geschild waren, sneed hij ze in schijfjes. Daarna nam hij een vuurvaste schaal, spreidde een laag aardappelschijfjes op de bodem, legde er een laag kabeljauwstukjes op, en een kwart Spaanse chilipoeder erop (bij gebrek aan chili pepers). Dit bevochtigde hij met een beetje saus en dergelijke lagen herhaalde hij vier keer. Het geheel bestrooide hij met paneermeel en bakte het ten slotte ongeveer een half uur in de oven, totdat het gerecht een van die smeuïge consistenties had gekregen waarvan alleen al het uiterlijk fijnproevers in extase brengt…
Toen hij de oven opende, vulde een heerlijke geur – de geur van duizend-en-één-nachten – de keuken. La Ficelle sloot zijn ogen. »
Gaston Leroux, Premières Aventures de Chéri-Bibi, Fayard et cie., 1914.
ENG : In 1951, Marcel Mariën had lunch at Magritte’s house every day. The painter would prepare dishes for him from his wife’s recipe book, or from adventure novels.
« One day he made ‘cod à l’espagnole’ in front of me, scrupulously following instructions as described in Chéri Bibi’s Adventures, and the result was delectable ».
Marcel Mariën, ‘Le radeau de la mémoire’, 1951, p. 116.
If you too would like to impress your guests with a meal tested and approved by Magritte, here is the recipe for Spanish-style cod, as described in the Adventures of Chéri-Bibi :
« In fact, La Ficelle had never shown such dedication or enthusiasm in his entire culinary career. And he made his Spanish-style cod so copiously that you’d have thought Chéri-Bibi, who ate like six, was really going to be in for it.
600 grams of desalted cod;
600 grams of potatoes;
500 grams of tomatoes;
100 grams of Spanish chili powder (for lack of fresh chili, which he didn’t have and would have used 400 grams);
40 grams of onion;
10 grams of garlic;
10 grams of flour;
2 decigrams freshly ground pepper;
Salt ;
Bouquet garni (bay leaves or thyme and parsley);
Stale breadcrumbs, sieved.His friends had left him alone, as they knew better than to disturb La Ficelle when he was making Spanish-style cod.
He cut the cod into pieces, threw it into the water, drained it when it was cooked, removed the bones and reserved 200 grams of cooking stock. He sighed as he thought with boredom that if he’d had fresh chillies, he would have peeled them, sliced them into strips and sprinkled them with a decigram of pepper, but as he didn’t have any, he had to do without. He sautéed the peeled and chopped onions in the oil, added the chopped tomatoes, garlic, bouquet garni and the rest of the pepper; he moistened with the reserved cod stock and left to cook for ten minutes; He then added the flour to bind the sauce, continued cooking for a few more minutes, removed the bouquet garni, tasted, clicked his tongue with satisfaction, added a little salt to the seasoning (the cod had been too desalted), then strained the sauce and set it aside.
Meanwhile, he had steamed the potatoes. So he peeled and sliced them. Then he took a fireproof dish, spread a layer of potato slices on the bottom, put a layer of cod pieces on top, a quarter of his Spanish chilli powder on top (in the absence of chili strips), moistened with a little sauce and repeated the same alternations four times; He sprinkled with breadcrumbs and finally baked in the oven for about half an hour, until the dish had taken on one of those unctuous consistencies whose appearance alone sends gourmets into ecstasy…
When he opened his oven, a wonderful smell, the fragrance of a thousand and one nights, filled the kitchen. La Ficelle closed his eyes. »
Gaston Leroux, Premières Aventures de Chéri-Bibi, Fayard et cie., 1914.